Mỗi tháng, sẽ có khoảng 30-50 trứng được chọn lọc phát triển, nhưng chỉ có 1 trứng phát triển đến giai đoạn trưởng thành và rụng trứng, các trứng khác sẽ thoái hóa. Do số lượng trứng của người phụ nữ đã bị giới hạn ngay từ lúc sinh và chỉ mất dần mỗi tháng chứ không sản xuất thêm, nên phụ nữ sẽ bị mãn kinh khi hết trứng và không còn khả năng sinh nở. Tuổi lần đầu thấy kinh (đánh dấu thời điểm bắt đầu có rụng trứng và có khả năng mang thai) thường là 12-14 tuổi, tuổi mãn kinh trung bình là 48-52 tuổi.
Từ khi dậy thì đến khi mãn kinh (gọi là lứa tuổi sinh sản), trung bình có khoảng 400 trứng rụng. Tuy nhiên, càng lớn tuổi, chất lượng trứng càng giảm. Vì vậy, mặc dù còn trứng rụng và kinh đều mỗi tháng, nhưng khả năng trứng thụ tinh thành phôi và làm tổ rất thấp. Vì vậy, lứa tuổi sinh sản lý tưởng của người phụ nữ chỉ giới hạn ở tuổi 35. Sau tuổi này, khả năng sinh sản của người phụ nữ bắt đầu giảm đáng kể.
Khoảng cách giữa 2 kỳ kinh (từ lúc bắt đầu thấy kinh, sau đó sạch kinh cho đến khi thấy kinh lần sau) là một chu kỳ nang noãn (nhìn thấy trên siêu âm) phát triển, và phóng noãn. Thường chu kỳ này kéo dài 28-30 ngày, với ngày thứ nhất thấy kinh được gọi là ngày 1 vòng kinh.
- Giai đoạn trước rụng trứng (còn gọi là giai đoạn phát triển nang trứng): là giai đoạn nang trứng bắt đầu phát triển và trưởng thành, đồng thời nội mạc tử cung sẽ biến đổi để chuẩn bị cho phôi làm tổ.
Mỗi tháng, khoảng 50 trong vô số trứng ở buồng trứng sẽ trở nên nhạy cảm với các nội tiết tố được tiết ra. Phần lớn các trứng này sẽ thoái hóa. Chỉ duy nhất 1 trứng đạt đến độ trưởng thành, được chứa trong 1 túi nhỏ (gọi là nang trứng), và được bao quanh bởi 1 dịch lỏng (gọi là dịch nang trứng). Túi nhỏ này dần dần phồng to, nhô ra phía ngoài của thành ngoài buồng trứng khi “tiếp nhận” nội tiết tố kích thích nang trứng (follicle-stimulating hormone – FSH, được sản xuất từ tuyến yên) để chuẩn bị cho hiện tượng rụng trứng. Khác với các tế bào khác trong cơ thể người phụ nữ, tế bào trứng là tế bào lớn nhất (có đường kính khoảng 1/10 mm) và chỉ có ½ số lượng nhiễm sắc thể (23) chứa tất cả thông tin di truyền để truyền cho thế hệ sau. Trong suốt giai đoạn này, buồng trứng còn tiết một loại nội tiết tố có tên gọi là estradiol. Estradiol đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nội mạc tử cung để “tiếp nhận” phôi.
- Giai đoạn rụng trứng
Hiện tượng rụng trứng xảy ra khoảng 14 ngày trước khi hành kinh. Nghĩa là nếu người phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt là 28 ngày, thì ngày rụng trứng sẽ rơi vào ngày thứ 14 của chu kỳ. Nếu chu kỳ kinh đều, kéo dài 35 ngày, thì rụng trứng thường xảy ra vào ngày thứ 21 của chu kỳ kinh đó.
Quá trình rụng trứng được kích thích bởi một nội tiết tố từ tuyến yên (ở trên não), gọi là đỉnh LH (luteinizing hormone). Trong quá trình phóng noãn (rụng trứng), thành nang noãn sẽ vỡ và phóng thích trứng. Trứng sau khi rơi ra khỏi buồng trứng sẽ được vòi trứng “bắt lấy” và bắt đầu di chuyển vào trong lòng ống dẫn trứng để chuẩn bị thụ tinh với tinh trùng.
- Giai đoạn sau rụng trứng (còn gọi là giai đoạn hoàng thể)
Trong giai đoạn này, thành tử cung (hay còn gọi là niêm mạc tử cung) tiếp tục được chuẩn bị cho sự làm tổ của phôi nếu trứng rụng được thụ tinh với tinh trùng và tạo thành phôi. Quá trình này được điều khiển bởi các nội tiết tố (chủ yếu là progesterone) được tạo thành từ nang noãn đã vỡ khi phóng noãn (còn được gọi là thể vàng hay hoàng thể). Nếu sự thụ tinh của trứng và sự làm tổ không xảy ra, thể vàng sẽ thoái hóa và lượng progesterone giảm. Kết quả là niêm mạc tử cung bị thoái hóa và bong ra, chảy ra ngoài theo ngả âm đạo tạo thành máu kinh. Đây cũng là dấu hiệu cho thời điểm bắt đầu 1 chu kỳ mới.
